VASİYETNAME NASIL DÜZENLENİR?
Sedef KOCAKAPLAN

VASİYETNAME NASIL DÜZENLENİR?

Bu içerik 382 kez okundu.

 

           Vasiyetname; kişinin ölümünden sonra gerçekleşmesini arzuladığı ve bu konuda sözlü yahut yazılı olarak, tek taraflı bir biçimde açıkladığı maddi ve manevi isteklerinin bütününe verilen isimdir.  

            Vasiyetname ile buna ilişkin yasal usul ve esaslar, Türk Medeni Kanunu’nda düzenlenmiştir. Kişinin; ölümünden sonraki süreci yönlendiren ve ölüme bağlı tasarruf işlemlerinden biri olan vasiyet, resmî şekilde veya miras bırakanın el yazısı ile ya da sözlü olarak yapılabilmektedir. Dolayısı ile vasiyetnamenin düzenlenme biçimini; resmi, el yazısı ile ve sözlü olmak üzere üç kategoride değerlendirmek mümkündür:

Resmi Vasiyetname

Resmî vasiyetname, iki tanığın katılmasıyla birlikte resmî bir memur tarafından düzenlenmektedir. Burada resmi memur; noter, sulh hukuk hâkimi yahut kanunla kendisine bu yetki verilmiş bir kişi olabilmektedir. Burada, vasiyet bırakmak isteyen kişi, arzularını resmî memura; yani noter, sulh hukuk hâkimi yahut kendisine bu konuda yetki verilen görevliye bildirir. Bunun üzerine memur, vasiyetnameyi yazar veya yazdırır ve okuması için vasiyet bırakmak isteyen kişiye verir. Vasiyetname, mirasbırakan/vasiyet düzenleten tarafından okunarak imzalanır. Akabinde vasiyetname tarih atılarak resmi memur tarafından da imzalanır. Vasiyet bırakan bu aşamadan sonra, tanıkların huzurunda vasiyetnamenin taleplerine uygun olduğunu ve vasiyeti okuduğunu memur huzurunda sözlü olarak beyan eder.  Tanıklar da bu beyanın kendi önlerinde yapıldığını ve vasiyet edenin bu işlemi yapmaya ehil olduğunu vasiyetnameye yazarak altını imzalarlar. Vasiyetname içeriğinin tanıklara bildirilmesi zorunlu değildir. Bu konuda vasiyet edenin iradesi ve isteği esas alınır.

Resmi vasiyetnamenin bir diğer türünde ise, vasiyetname mirasbırakan tarafından okunmadan ve imzalanmadan düzenlenir.  Daha çok okuma yazma bilmeyenler için kullanılan bu yöntem okuma yazması olan kişiler için de kullanılabilmektedir. Bu tip vasiyetnamelerde; mirasbırakan vasiyetnameyi bizzat okuyamaz veya imzalayamazsa, memur vasiyetnameyi iki tanığın önünde ona okur ve bunun üzerine mirasbırakan vasiyetnamenin son arzularını içerdiğini beyan eder. Bu durumda tanıklar, hem mirasbırakanın beyanının kendi önlerinde yapıldığını ve onu tasarrufa ehil gördüklerini; hem vasiyetnamenin kendi önlerinde memur tarafından mirasbırakana okunduğunu ve onun vasiyetnamenin son arzularını içerdiğini beyan ettiğini vasiyetnameye yazarak veya yazdırarak altını imzalarlar. Bu şekilde resmi vasiyetname düzenleme işlemi tamamlanır. Resmî vasiyetnameyi düzenleyen memur, vasiyetnamenin aslını saklamakla yükümlüdür.

Ancak kanun buradaki tanıkların ve resmi memurların kimler olabileceğine dair bazı sınırlamalar getirmiştir. Buna göre; fiil ehliyeti bulunmayanlar, bir ceza mahkemesi kararıyla kamu hizmetinden yasaklılar, okur yazar olmayanlar, mirasbırakanın eşi, üstsoy ve altsoy kan hısımları, kardeşleri ve bu kişilerin eşleri, resmî vasiyetnamenin düzenlenmesine memur veya tanık olarak katılamazlar. Bunun yanı sıra; resmî vasiyetnamenin düzenlenmesine katılan memura ve tanıklara, bunların üstsoy ve altsoy kan hısımlarına, kardeşlerine ve bu kişilerin eşlerine o vasiyetname ile kazandırmada bulunulamaz. Bu durumda örneğin; vasiyet bırakan kişi, bir taşınmazının ölümünden sonra resmi vasiyetnamenin düzenlenmesinde tanık olarak bulunan kişiye bırakılmasını vasiyet edemez. Şayet böyle bir istemi var ise; tanık olarak o kişinin resmi işleme katılmaması gerekmektedir.

El Yazısı İle Vasiyetname

El yazılı ile yapılan vasiyetnamenin yapıldığı yıl, ay ve gün gösterilerek başından sonuna kadar mirasbırakanın; yani vasiyet bırakanın el yazısıyla yazılmış ve imzalanmış olması zorunludur. Bu şekilde vasiyetnamenin başkaları tarafından tahrif edilmesi önlenmek istenmiştir. El yazılı vasiyetname, saklanmak üzere açık veya kapalı olarak notere, sulh hâkimine veya yetkili memura bırakılabilir. Bu vasiyetname türü ancak okuma-yazma bilen kişilerce düzenlenebilir. Okuma yazma bilip de başka bir engel nedeni ile yazı yazmayanlar bu vasiyetname türünü yapamazlar.

Bu durumda örneğin; resmi bir işlem olmaksızın ve hiç kimsenin içeriğini bilmesini istemediğiniz şekilde vasiyetname düzenlemek istiyorsanız; vasiyetnameyi başından sonuna kadar kendi el yazınız ile yazarak, ay gün ve yılını da yine el yazısı ile belirtmek sureti ile imzalayıp; kapalı yahut tercihen açık bir zarf ile notere veya sulh hukuk hakimine teslim edebilirsiniz. Vasiyetnameye daha sonra yapılacak ekleme ve çıkarmalar vasiyet edenin kendi el yazısı ile yazılmak ve imzalanmak zorundadır. Vasiyetname birden fazla günde hazırlanmışsa düzenleme tarihi olarak vasiyetnamenin tamamlandığı gün yazılmalıdır. Ayrıca; imzanın da vasiyet metninin en sonuna atılması gereklidir.

Sözlü Vasiyetname

Sözlü olarak vasiyet bildirmek; ancak kanuna belirtilen istisnai haller için geçerli sayılmaktadır. Kanuna göre, mirasbırakan; yakın ölüm tehlikesi, ulaşımın kesilmesi, hastalık, savaş gibi olağanüstü durumlar yüzünden resmî veya el yazılı vasiyetname yapamıyorsa, sözlü vasiyet yoluna başvurabilir. Kanun lafzından anlaşılacağı üzere; sözlü vasiyetname istisnai bir düzenlemedir.  Bunun için mirasbırakan, son arzularını iki tanığa anlatır ve onlara bu beyanına uygun bir vasiyetname yazmaları veya yazdırmaları görevini yükler. Resmî vasiyetname düzenlenmesinde okur-yazar olma koşulu dışında, tanıklara ilişkin yasaklar, sözlü vasiyetteki tanıklar için de geçerlidir. Yani; resmi vasiyetname düzenlenirken huzurda bulunan tanıkların okuma-yazma bilmeleri zorunlu iken; sözlü vasiyetnamede tanıkların okur-yazar olması zaruri değildir. Ancak yukarıda belirttiğimiz ve tanık ve memurlar için gerekli olan yasal koşullar, buradaki tanıklar için de geçerlidir.

Burada, mirasbırakan tarafından görevlendirilen tanıklardan biri, kendilerine beyan edilen son arzuları, yer, yıl, ay ve günü de belirterek hemen yazar, bu belgeyi imzalar ve diğer tanığa imzalatır. Yazılan belgeyi ikisi birlikte vakit geçirmeksizin bir sulh veya asliye mahkemesine verirler ve mirasbırakanı vasiyetname yapmaya ehil/yeterli gördüklerini, onun son arzularını olağanüstü durum içinde kendilerine anlattığını hâkime beyan ederler.

Tanıklar, yazılı bir belge düzenlemek yerine, vakit geçirmeksizin mahkemeye başvurup yukarıdaki hususları sözlü olarak beyan ederek mirasbırakanın son arzularını bir tutanağa da geçirtebilirler. Burada tanıkların kendileri, mirasbırakanın beyanlarına ilişkin yazılı bir belge düzenlememektedirler. Dolayısı ile tanıkların bu hususta iki yönteme başvurmaları da mümkündür.  

Sözlü vasiyet yoluna başvuran kimse askerlik hizmetinde bulunuyorsa, teğmen veya daha yüksek rütbeli bir subay; Ülke sınırları dışında seyreden bir ulaşım aracında bulunuyorsa, o aracın sorumlu yöneticisi; sağlık kurumlarında tedavi edilmekteyse, sağlık kurumunun en yetkili yöneticisi hâkim yerine geçer. Yani vasiyet beyanı tanıklar tarafından bu kişilere bildirilir ve teslim edilir. Ancak, mirasbırakan için sonradan diğer şekillerde vasiyetname yapma olanağı doğarsa, bu tarihin üzerinden bir ay geçince sözlü vasiyet hükümden düşer. Zira, bu hüküm sözlü vasiyetnamenin ancak istisnai ve zorunlu koşullar nedeni ile düzenlenebilmesi özelliğinden gelmektedir. Buna göre örneğin; mirasbırakan kişi ölüm döşeğinde ise resmi yollarla yahut yazılı olarak vasiyetname düzenleme imkanı olmayacaktır. Bu durumda sözlü vasiyet yoluna başvurma imkânını kullanarak; seçtiği iki kişiye/tanığa vasiyetini bildirir. Bu kişiler vasiyeti derhal yazıya dökerek imzalarlar ve vakit geçirmeksizin bir sulh veya asliye mahkemesine verirler. Ancak kişi daha sonra iyileşir ve resmi yahut el yazısı ile vasiyetname düzenleme imkânına kavuşursa; bu tarihten itibaren 1 ay geçtikten sonra sözlü olarak düzenlediği vasiyet geçersiz sayılır.

Anlaşılacağı üzere; sözlü vasiyetname ancak olağanüstü koşullarda ve kişinin yazılı ve resmi vasiyetname düzenleyemediği hallerde söz konusu olabilmektedir.

Vasiyetten Dönülmesi

Mirasbırakan, vasiyetname için kanunda öngörülen şekillerden birine uymak suretiyle yeni bir vasiyetname yaparak önceki vasiyetnameden her zaman dönebilir. Vasiyetnamenin tamamından veya bir kısmından da dönülebilir. Dolayısı ile kişinin vefatına kadar vasiyetini geri alma yahut değiştirme imkânı her zaman mevcuttur.

Kişi bir önceki vasiyetnamesini iptal etmeden sonraki tarihli bir başka vasiyetname daha düzenlerse; bir önceki vasiyetnameye zıt düşen hususlardan dönmüş sayılır. Ancak bunun için sonraki tarihli vasiyetnamenin de yukarıda belirtmiş olduğumuz kanuni koşullara uygun olarak yapılması gerekmektedir.

 

 

 

Üye olmadan da yorum yapabilirsiniz.
Kalan karakter sayısı : 500
İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR X
İlçe Seçim Kurulunun Görev ve Yetkileri Nelerdir?
İlçe Seçim Kurulunun Görev ve Yetkileri Nelerdir?
İl Seçim Kurulu'nun Görev ve Yetkileri Nelerdir?
İl Seçim Kurulu'nun Görev ve Yetkileri Nelerdir?